काठमाडौं । अमेरिकी ट्रेजरी विभागका अनुसार विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र अमेरिकाको संघीय सरकारी ऋण इतिहासमै पहिलोपटक ४० ट्रिलियन डलर पुगेको छ। अपेक्षाभन्दा तीव्र गतिमा बढेको ऋण र त्यसको ब्याज भुक्तानी दायित्वले गर्दा अमेरिकी अर्थतन्त्रमा गम्भीर वित्तीय जोखिम निम्तिन सक्ने भन्दै अर्थशास्त्रीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
ऋण तीव्र रूपमा बढ्नुका कारणहरू
जनसंख्या तीव्र गतिमा वृद्ध हुँदै जानु, दैनिक करिब १० हजार ‘बेबी बुमर’ पुस्ताका अमेरिकीहरू अवकाशमा जानु र औसत आयु बढ्नुले सामाजिक सुरक्षा तथा मेडिकेयर कार्यक्रममा सरकारी खर्च उल्लेख्य बढाएको छ। यसका साथै सन् २०१७ को ‘ट्याक्स कट्स एन्ड जब्स एक्ट’ तथा कोरोना महामारीका बेला ल्याइएका राहत प्याकेजहरूका कारण राज्यको आम्दानीभन्दा खर्चको दायरा निकै फराकिलो भएको छ। चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामै बजेट घाटा १.८ ट्रिलियन डलर पुगेको छ भने पछिल्लो पाँच महिनामा मात्रै ऋणमा १ ट्रिलियन डलर थपिएको छ।
ब्याज भुक्तानीमै वार्षिक १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी दायित्व
महँगी नियन्त्रणका लागि फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाएपछि सरकारको ऋण लागत अहिलेसम्मकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ। चालु आर्थिक वर्षमा सरकारले ऋणको ब्याज तिर्न मात्रै १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी खर्च गर्ने अनुमान छ, जुन रकम रक्षा बजेटभन्दा बढी र सामाजिक सुरक्षापछिको दोस्रो ठूलो संघीय खर्च हो। यसले गर्दा शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वाधार जस्ता प्राथमिकताका क्षेत्रमा लगानी घटाएर पुरानो ऋणको ब्याज तिर्नुपर्ने दुष्चक्र सिर्जना भएको छ।
बन्ड बजार र समग्र अर्थतन्त्रमा असर
बढ्दो ऋण र वित्तीय अनिश्चितताका कारण ३० वर्षे अमेरिकी ट्रेजरी बन्डको प्रतिफल सन् २००७ यताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। १० वर्षे ट्रेजरीको प्रतिफल बढ्दा सर्वसाधारण र व्यवसायका लागि घर, सवारीसाधन तथा व्यावसायिक कर्जा महँगो बनेको छ। लगानीकर्ताले अतिरिक्त जोखिमबापत बढी प्रतिफल माग गर्दा सरकारलाई नयाँ ऋण उठाउन पनि लागत बढेको छ। यसअघि सन् २०२५ मा मुडिजले अमेरिकी ऋणको साख घटाएको थियो भने हाल अमेरिका जस्तै बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी र जापानजस्ता विकसित अर्थतन्त्रहरू पनि उच्च ऋण र बजेट घाटाको दबाबमा छन्।
